Ukoliko bi u jeku otvorenog sukoba izme\u0111u Irana i saveza predvo\u0111enog Sjedinjenim Ameri\u010dkim Dr\u017eavama i Izraelom do\u0161lo do zatvaranja Hormu\u0161kog moreuza, svijet bi se suo\u010dio s jednim od najve\u0107ih ekonomskih \u0161okova u modernoj historiji. Ovo pitanje nije samo vojno ili politi\u010dko \u2013 ono je prije svega energetsko i ekonomsko.<\/p>\n\n\n\n
Hormu\u0161ki moreuz je jedna od najva\u017enijih pomorskih ta\u010daka na planeti. Kroz ovaj uski prolaz izme\u0111u Irana i Omana prolazi oko 20 posto svjetske nafte, kao i zna\u010dajan dio globalne trgovine ukapljenim prirodnim gasom. Drugim rije\u010dima, svaki poreme\u0107aj na toj ruti automatski postaje globalni problem.<\/p>\n\n\n\n
U slu\u010daju blokade, \u010dak i djelimi\u010dne, tr\u017ei\u0161ta bi reagovala gotovo trenutno. Cijena nafte bi mogla sko\u010diti za 30 do 70 posto u prvim danima, a u ekstremnom scenariju i pre\u0107i 150 ili \u010dak 200 dolara po barelu.<\/p>\n\n\n\n
Takav skok ne bi ostao samo broj na berzi \u2013 vrlo brzo bi se osjetio na pumpama, u trgovinama i u svakodnevnim tro\u0161kovima gra\u0111ana. Benzin, dizel, plin i lo\u017e-ulje poskupjeli bi u kratkom roku.<\/p>\n\n\n\n
Transport bi postao skuplji, a sa njim i cijene hrane, gra\u0111evinskog materijala i osnovnih proizvoda. Energija je temelj savremene ekonomije \u2013 kada ona poskupi, poskupljuje gotovo sve.<\/p>\n\n\n\n
Za Evropu bi ovo mogao biti novi energetski \u0161ok, potencijalno sna\u017eniji od onog koji je uslijedio nakon po\u010detka rata u Ukrajini. Industrija bi se suo\u010dila s rastu\u0107im tro\u0161kovima, inflacija bi ponovo mogla ubrzati, a centralne banke bi se na\u0161le pod pritiskom izme\u0111u borbe protiv inflacije i straha od recesije.<\/p>\n\n\n\n
Iran raspola\u017ee sredstvima kojima mo\u017ee destabilizirati plovidbu kroz moreuz \u2013 od miniranja morskih puteva do napada dronovima i raketama. Me\u0111utim, potpuno i dugotrajno zatvaranje gotovo sigurno bi izazvalo sna\u017enu me\u0111unarodnu vojnu reakciju s ciljem ponovnog uspostavljanja pomorskog saobra\u0107aja.<\/p>\n\n\n\n
Time bi regionalni sukob vrlo brzo mogao prerasti u \u0161iru me\u0111unarodnu krizu, sa nesagledivim sigurnosnim posljedicama.<\/p>\n\n\n\n
Male i uvozne ekonomije, poput Bosne i Hercegovine, bile bi posebno osjetljive. Region nema zna\u010dajne energetske rezerve koje bi ubla\u017eile udar. Svako pove\u0107anje cijene barela na svjetskom tr\u017ei\u0161tu gotovo automatski zna\u010di skuplje gorivo, skuplje grijanje i skuplju robu u trgovinama.<\/p>\n\n\n\n
Gra\u0111evinski sektor, transport, turizam i poljoprivreda osjetili bi direktne posljedice, dok bi gra\u0111ani najbr\u017ee osjetili rast tro\u0161kova \u017eivota.<\/p>\n\n\n\n
Kratkotrajna blokada (do 7 dana)<\/strong> donijela bi naglu paniku i skok cijena, ali bi tr\u017ei\u0161ta mogla relativno brzo stabilizirati situaciju.<\/p>\n\n\n\n Blokada koja traje sedmicama ili mjesec dana<\/strong> izazvala bi ozbiljan inflatorni talas i usporavanje globalnog rasta.<\/p>\n\n\n\n Dugotrajna blokada od nekoliko mjeseci<\/strong> mogla bi pokrenuti globalnu recesiju i duboku energetsku krizu.<\/p>\n\n\n\n Zatvaranje Hormu\u0161kog moreuza ne bi bilo samo regionalni incident izme\u0111u Irana i njegovih protivnika. To bi bio globalni ekonomski potres koji bi osjetili i najve\u0107i svjetski finansijski centri i mali potro\u0161a\u010di na Balkanu.<\/p>\n\n\n\n Zato klju\u010dno pitanje nije samo da li je takav scenarij mogu\u0107. Pravo pitanje je \u2013 koliko je svijet spreman na energetski \u0161ok koji bi mogao uslijediti.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Hormu\u0161ki moreuz \u2013 energetska arterija svijeta Ukoliko bi u jeku otvorenog sukoba izme\u0111u Irana i saveza predvo\u0111enog Sjedinjenim Ameri\u010dkim Dr\u017eavama i Izraelom do\u0161lo do zatvaranja Hormu\u0161kog moreuza, svijet bi se suo\u010dio s jednim od najve\u0107ih ekonomskih \u0161okova u modernoj historiji. Ovo pitanje nije samo vojno ili politi\u010dko \u2013 ono je prije svega energetsko i ekonomsko. […]<\/p>\n","protected":false},"author":59,"featured_media":38013,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[376,41,37],"tags":[],"class_list":{"0":"post-38012","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-featured","8":"category-svijet","9":"category-vijesti"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/38012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/users\/59"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/comments?post=38012"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/38012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38017,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/38012\/revisions\/38017"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/media\/38013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/media?parent=38012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/categories?post=38012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/tags?post=38012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}