{"id":37901,"date":"2026-01-06T16:04:00","date_gmt":"2026-01-06T15:04:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tvsensor.com\/?p=37901"},"modified":"2026-01-06T16:04:45","modified_gmt":"2026-01-06T15:04:45","slug":"sto-to-bjese-ljudsko-dostojanstvo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tvsensor.com\/clanak\/sto-to-bjese-ljudsko-dostojanstvo\/","title":{"rendered":"\u0160to to bje\u0161e\u00a0ljudsko dostojanstvo?!\u00a0"},"content":{"rendered":"\n

Pi\u0161e: Doc.\u00a0dr\u00a0Muhamed \u0160emoski<\/strong>

Savremeni \u010dovjek danas ne \u017eivi u krizi, nego\u00a0on egzistira kao kriza, ta\u010dnije, \u010dovjek je kriza.Kriza\u00a0nije privremeni poreme\u0107aj, ve\u0107 trajno stanje duha i razuma. S jedne strane prostire se spiritualna pusto\u0161, a s druge intelektualna dezorijentacija. Izme\u0111u te dvije praznine \u010dovjek se gubi gotovo neprimjetno, gu\u0161e\u0107i se u algama savremenih lomova koji potapaju sve ono \u0161to je u njemu bilo ljudsko, plemenito i uzvi\u0161eno. Ono melekansko i imansko, ono \u0161to je od\u00a0Bogapostavljeno kao mjera ravnote\u017ee i smisla, biva potisnuto, dok na povr\u0161inu izranja ono nisko: ego, pohlepa, sirovi materijalizam, moralna be\u0161\u0107utnost i satanizirana samodovoljnost.<\/p>\n\n\n\n

Modernisti\u010dko-lai\u010dka koncepcija ljudskog dostojanstva nastala je s ambicijom da \u010dovjeka emancipira, ali ga je, u svojoj su\u0161tini, li\u0161ila temelja. Izbacivanjem transcendencije iz javnog i moralnog horizonta, dostojanstvo je svedeno na apstraktni princip, podlo\u017ean politi\u010dkim interpretacijama i interesima mo\u0107i. \u010covjek vi\u0161e nije svetinja, on je varijabla. Danas je\u201enosilac prava\u201c, ve\u0107 sutra je samo statistika, prekosutra kolateralna \u0161teta.<\/p>\n\n\n\n

Ebu Hamid el-Gazali jasno je upozoravao da kada se srce odvoji od Boga, razum postaje sluga strasti, a ne istine. U takvom stanju, govorio je Gazali, \u010dovjek gubi mjeru, jer vi\u0161e ne razlikuje korist od dobra, niti mo\u0107 od pravde. Upravo tu le\u017ei temeljna slabost savremenog diskursa o ljudskom dostojanstvu: on govori o vrijednosti \u010dovjeka, ali ne zna za\u0161to je \u010dovjek vrijedan.<\/p>\n\n\n\n

Danas, uprkos neprekidnom pozivanju na me\u0111unarodno pravo, ljudska prava i univerzalne norme, svijet ne funkcioni\u0161e po principu pravde, ve\u0107 po principu sile. Ja\u010di uzurpiraju, prekrajaju granice, mijenjaju pravila i suspenduju norme onda kada im vi\u0161e ne odgovaraju. Pravo postoji, ali va\u017ei selektivno. Pravda se priziva, ali se ne primjenjuje. To vi\u0161e nije pravni poredak, nego sofisticirani povratak zakonu d\u017eungle, u kojem su metode civilizovanije, ali je su\u0161tina jednako surova.<\/p>\n\n\n\n

Hannah Arendt je govorila o normalizaciji zla, o trenutku kada nepravda prestaje \u0161okirati, jer je postala dio sistema. Zlo nas ne iznena\u0111uje i ne \u010dudi nas, jer smo navikli na to. Savremeni svijet je upravo u toj fazi. Nepravda se ne \u010dini iz mr\u017enje, nego iz interesa, nepravda ne provodi se iz strasti, nego iz hladne racionalnosti. To je zlo bez lica, ali s ogromnim posljedicama.<\/p>\n\n\n\n

Nasuprot tome, islam ljudsko dostojanstvo ne ve\u017ee za mo\u0107, rasu, naciju ili politi\u010dku pripadnost, ve\u0107 za sam \u010din stvaranja:<\/p>\n\n\n\n

\u201eMi smo, doista, sinove Ademove u\u010dinili \u010dasnim\u201c (El-Isra, 70).<\/p>\n\n\n\n

Za Gazalija, ta \u010dast nosi sa sobom odgovornost, jer dostojanstvo nije samo privilegija, nego emanet. Onaj ko ga gazi kod drugih, ru\u0161i ga i u sebi.<\/p>\n\n\n\n

Friedrich Nietzsche je otvoreno govorio o \u201evolji za mo\u0107\u201c, ali savremeni svijet, iako se formalno ogra\u0111uje od takve filozofije, u praksi je potpuno prihvata. Dostojanstvo vrijedi dok ne ugro\u017eava interes ja\u010deg. Kada ga ugrozi, biva suspendovano, relativizirano ili zaboravljeno.<\/p>\n\n\n\n

Gazali bi rekao da je to posljedica bolesti srca, kao: kibr, oholosti, zbog koje \u010dovjek sebe vidi iznad drugih i iznad zakona. A tamo gdje vlada oholost, nema pravde. Tamo gdje nema pravde, nema ni istinskog ljudskog dostojanstva.<\/p>\n\n\n\n

Zato savremeni \u010dovjek, iako tehni\u010dki napredniji nego ikada, eti\u010dki se vra\u0107a unazad. Govori o humanizmu, a praktikuje dominaciju. Poziva se na pravila, a kr\u0161i ih kad mu ne odgovaraju. U takvom svijetu rije\u010di su glasne, ali su prazne; principi su zapisani, ali su mrtvi.<\/p>\n\n\n\n

Bez povratka Bogu, bez obnove moralne svijesti i bez odgovornosti pred Bogom, savremena pri\u010da o ljudskom dostojanstvu ostat \u0107e samo ideolo\u0161ka dekoracija. A svijet \u0107e i dalje ure\u0111ivati sila, interes i strah  sve dok \u010dovjek, zajedno sa svojim dostojanstvom, ne postane tek sredstvo u rukama ja\u010deg.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pi\u0161e: Doc.\u00a0dr\u00a0Muhamed \u0160emoski Savremeni \u010dovjek danas ne \u017eivi u krizi, nego\u00a0on egzistira kao kriza, ta\u010dnije, \u010dovjek je kriza.Kriza\u00a0nije privremeni poreme\u0107aj, ve\u0107 trajno stanje duha i razuma. S jedne strane prostire se spiritualna pusto\u0161, a s druge intelektualna dezorijentacija. Izme\u0111u te dvije praznine \u010dovjek se gubi gotovo neprimjetno, gu\u0161e\u0107i se u algama savremenih lomova koji potapaju […]<\/p>\n","protected":false},"author":59,"featured_media":37784,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[376,76,65],"tags":[],"class_list":{"0":"post-37901","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-featured","8":"category-kolumne","9":"category-vise"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/37901","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/users\/59"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/comments?post=37901"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/37901\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37903,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/37901\/revisions\/37903"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/media\/37784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/media?parent=37901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/categories?post=37901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/tags?post=37901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}