Bosna i Hercegovina je peta zemlja u Evropi po stopi smrtnosti uzrokovanoj lo\u0161im kvalitetom zraka. Saobra\u0107aj u Kantonu Sarajevo je jedan od glavnih zaga\u0111iva\u010da vazduha. <\/p>\n\n\n\n
Prema podacima koje je objavio Regionalni centar za obrazovanje i informisanje iz odr\u017eivog razvoja za Jugoisto\u010dni Evropu (REIC), saobra\u0107aj u Sarajevu je odgovoran za vi\u0161e od 30% emisija karbon-dioksida, 60% emisija azotnih oksida i 10% emisija PM \u010destica, zbog kojih Sarajevo \u010desto zavr\u0161ava u vrhu listi najzaga\u0111enijih gradova u svijetu.<\/p>\n\n\n\n
U istra\u017eivanju o radu stanica za tehni\u010dki pregled vozila, koje je realizovano u sklopu projekta \u201cMisli o prirodi\u201d koji implementira Centar za promociju civilnog dru\u0161tva \u2013 CPCD, a finansira \u0160vedska, REIC je do\u0161ao do podataka da je prosje\u010dna starost vozila u Sarajevu 13 godina, te da zna\u010dajan broj vozila nema katalizatore \u2013 Izme\u0111u 5-10% vozila koja su originalno imala ugra\u0111en katalizator, vi\u0161e nemaju taj ure\u0111aj.
Od po\u010detka ove godine, u sklopu redovnog tehni\u010dkog pregleda vozila, obavezan je i takozvani EKO test, prilikom kojeg se ispituje da li vozilo u okviru svoje ekolo\u0161ke kategorije emituje \u0161tetne gasove u opsegu dozvoljenih granica. <\/p>\n\n\n\n
Od tada je zna\u010dajno je porastao broj ustanovljenih neispravnosti povezanih sa ispitivanjem ispu\u0161nih plinova \u2013 samo u prvoj polovini ove godine broj nepravilnosti je pove\u0107an 60 puta u odnosu na cijelu pro\u0161lu godinu.<\/p>\n\n\n\n
\u201cNa osnovu prvih pokazatelja, mo\u017ee se o\u010dekivati da \u0107e broj gre\u0161aka ovog tipa biti preko 10.000 i da \u0107e u ukupnom broju neispravnosti u\u010destvovati preko 40%. Ipak, veliki broj vozila na ponovljenom pregledu zadovolji na EKO testu, a nemamo adekvatnu statistiku \u0161ta su voza\u010di uradili i na koji na\u010din su vozilo doveli u ispravno stanje, tako da nam za sada veliki broj neispravnosti ne mo\u017ee potvrditi da li su voza\u010di bili prinu\u0111eni investirati u popravke na vozilu ili su EKO test prolazili na neki drugi na\u010din\u201d, ka\u017ee Emir \u0160i\u0161i\u0107 iz REIC-a.<\/p>\n\n\n\n
Istra\u017eivanje je tako\u0111er pokazalo da se jedan broj voza\u010da slu\u017ei razli\u010ditim \u201ctrikovima\u201d kako bi njihova vozila pro\u0161la tehni\u010dki pregled, iako nemaju katalizator.<\/p>\n\n\n\n
EKO test, koji je od ove godine eliminatoran, podrazumijeva pregled i katalizatora, koji se nalaze u vozilima na benzin, i DPF i FAP filtera kod dizel vozila.<\/p>\n\n\n\n
Najve\u0107i problem sa zaga\u0111enjem vazduha u Kantonu Sarajevo prave takozvane PM \u010destice. Prema zvani\u010dnim podacima Federalnog hidrometeorolo\u0161kog zavoda, vrijednosti sumpor-dioksida, karbon-dioksida, karbon \u2013 monoksida i drugih otrovnih plinova u dozvoljenim granicama, ali da vrijednosti PM10 \u010destica daleko prema\u0161uju dozvoljene vrijednosti.<\/p>\n\n\n\n
\u201cPrema na\u0161im saznanjima do kojih smo do\u0161li kroz realizaciju projekta, saobra\u0107aj u Kantonu Sarajevo je odgovoran za oko 10% emisija \u010destica PM10 I PM2.5. Kada govorimo o strukturi zaga\u0111iva\u010da, ona je naravno druga\u010dija u pojedinim dijelovima op\u0107ina i kantona, te je za detaljnije rezultate potrebno raditi dublju analizu, ali mo\u017eemo re\u0107i da su PM \u010destice jedni od najopasnijih elemenata zaga\u0111enja\u201d, ka\u017ee \u0160i\u0161i\u0107 i dodaje da se radi o jako malim \u010desticama koje su produkt sagorijevanja razli\u010ditih vrsta goriva.<\/p>\n\n\n\n
Emir \u0160i\u0161i\u0107 tako\u0111er smatra da \u0107e primjena EKO testa donijeti odre\u0111ena pobolj\u0161anja kada je u pitanju kvalitet zraka ali vjerovatno nedovoljno da bi gra\u0111ani to osjetili kroz kvalitetniji zrak koji udi\u0161u. Tako\u0111er dodaje da su kroz online radionicu koju su odr\u017eali na kraju projekta, a kojoj je prisustvovalo osoblje sa stanica tehni\u010dkih pregleda dobili jedan zanimljiv podatak, a to je da ni oni sami ne smatraju da se EKO test provodi na zadovoljavaju\u0107i na\u010din.<\/p>\n\n\n\n
Prora\u010dun koji je ra\u0111en u sklopu ove analize je pokazao da je potencijal smanjenja zaga\u0111ivanja zraka od strane pomenutih vozila ukoliko bi ponovo ugradili katalizatore bio 47 tona manje ugljen monoksida (CO), 24 tone azotnih oksida (Nox) i 3 tone sitnih \u010destica (PM) na godi\u0161njem nivou. <\/p>\n\n\n\n
Procentualno to nisu veliki iznosi, ali zajedno sa mjerom ograni\u010davanja uvoza starijih vozila i pove\u0107anom upotrebom hibridnih i elektri\u010dnih vozila, emisije \u0161tetnih tvari bi se u narednim godinama trebale po\u010deti smanjivati.<\/p>\n\n\n\n
\u0160i\u0161i\u0107 smatra da, iako gra\u0111ani ne\u0107e u velikoj mjeri osjetiti pobolj\u0161anja u kvaliteti zraka, projekti poput ovog trebaju da budu pokreta\u010d pozitivnih promjena u pogledu boljeg i efikasnijeg rada svake od pomenutih strana, kako voza\u010da koji su svjesni uticaja na okoli\u0161, tako i profesionalnog rada stanica za tehni\u010dki pregled, uz neophodnu podr\u0161ku vladinog i nevladinog sektora.<\/p>\n\n\n\n
Izvor: interview.ba<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bosna i Hercegovina je peta zemlja u Evropi po stopi smrtnosti uzrokovanoj lo\u0161im kvalitetom zraka. Saobra\u0107aj u Kantonu Sarajevo je jedan od glavnih zaga\u0111iva\u010da vazduha. Prema podacima koje je objavio Regionalni centar za obrazovanje i informisanje iz odr\u017eivog razvoja za Jugoisto\u010dni Evropu (REIC), saobra\u0107aj u Sarajevu je odgovoran za vi\u0161e od 30% emisija karbon-dioksida, 60% […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":20364,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[443],"tags":[],"class_list":{"0":"post-20363","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-ekologija"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/20363","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/comments?post=20363"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/20363\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20366,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/20363\/revisions\/20366"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/media\/20364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/media?parent=20363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/categories?post=20363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/tags?post=20363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}