Jedna\n vi\u0161egodi\u0161nja “jedna\u010dina s mnogo nepoznatih” je rije\u0161ena. \nElektroprivredi Bosne i Hercegovine je odobreno kreditno zadu\u017eenje kod \nizvozno-uvozne banke Narodne Republike Kine s rokom otplate od 20 \ngodina. Referentna kineska kompanija Gezhouba bi tako, zajedno \ns ameri\u010dkim i evropskim partnerima, formalno mogla po\u010deti gradnju \nzamjenskog Bloka 7 Termoelektrane Tuzla, koja je izgra\u0111ena prije 55 \ngodina. Sa 715 megavata instalirane snage, i danas je to najve\u0107i \npojedina\u010dni proizvo\u0111a\u010d elektri\u010dne energije u zemlji. Ukupna vrijednost \nnove investicije s prate\u0107om infrastrukturom je oko milijardu eura.<\/p>\n\n\n\n
Radi se o prvoj kapitalnoj investiciji u entitetu Federacija Bosne i \nHercegovine u zadnjih 40 godina, a uz TE Stanari kod Doboja, u bh. \nentitetu Republika Srpska, koja je pu\u0161tena u rad 2016. godine, to je \ndruga strate\u0161ka investicija uop\u0107e u cijeloj Bosni i Hercegovini od \nzavr\u0161etka rata. O koliko dugoj stagnaciji u strate\u0161kom investiranju je \nrije\u010d najbolje govori \u010dinjenica da je ve\u0107ina kapitalnih \nelektoenergetskih objekata u onda\u0161njoj Socijalisti\u010dkoj Republici Bosni i\n Hercegovini, kao \u0161to su TE Kakanj i Tuzla te hidroelektrane Jablanica, \nJajce I i II, Trebinje i Rama, izgra\u0111ena u roku od devet do 25 godina po\n zavr\u0161etku Drugog svjetskog rata.<\/p>\n\n\n\n
Kao manje-vi\u0161e i sve ostalo u Bosni i Hercegovini, tako i ova, za \nbh. uslove, mega-investicija ima svoje zagovara\u010de i protivnike i ve\u0107 je \nizazivala, izaziva i zadugo \u0107e izazivati ekonomske, politi\u010dke, \nenergetske, ekolo\u0161ke, geopoliti\u010dke i druge rasprave. Elektroprivreda \nBosne i Hercegovine, kao investitor, te izvr\u0161ne i zakonodavne vlasti u \nentitetu na \u010dijem \u0107e se gruntu radovi izvoditi, smatraju da je ga\u0161enje \nzastarjelih blokova TE Tuzla i Kakanj, izgra\u0111enih 1963. i 1957. godine, \nljudska, ekolo\u0161ka, energetska, politi\u010dka i razvojna nemonovnost.<\/p>\n\n\n\n
Federalni premijer Fadil Novali\u0107 smatra da se radi o “histojskom \nmomentu za Bosnu i Hercegovinu, imaju\u0107i u vidu da investiciju ovakvog \nkapaciteta nismo imali od sticanja neovisnosti Bosne i Hercegovine”. \nDruga svijetla strana ovog projekta je, smatra on, sama energija kao \nstrate\u0161ki izvozni proizvod, na kojem Bosna i Hercegovina i sada dobro \nzara\u0111uje. Energetska nezavisnost, kao faktor ekonomske stabilnosti i \ndinami\u010dnog razvoja svake zemlje, tako\u0111er je na strani onih koji smatraju\n da izgradnja zamjenskog Bloka 7 od 450 megavata u Tuzli nema \nalternativu. Da se i ne govori o plasmanu vlastitog uglja kao energenta,\n kao i opstanku i daljem tehnolo\u0161kom unaprje\u0111enju bogatih bosanskih \nrudnika.<\/p>\n\n\n\n
Za Elektroprivredu Bosne i Hercegovine Blok 7 je “strate\u0161ka \ninvesticija od zna\u010daja za cijelu Bosnu i Hercegovinu”. Izvr\u0161ni direktor \nza kapitalna ulaganja u Elektroprivredi Bosne i Hercegovine Senad Salki\u0107\n tvrdi da je svim dosada\u0161njim ekonomskim analizama i projektnim \nstudijama potvr\u0111eno da je ovaj projekat “100 posto isplativ”, pogotovo \n\u0161to \u0107e se njegovom realizacijom ostvariti vi\u0161edesetljetni san gra\u0111ana \nTuzle, Lukavca i \u017divinica o dugoro\u010dnom, stabilnom i ekolo\u0161ki \nprihvatljivom snabdijevanju toplotnom energijom. I \u010dlan Odbora za \nenergetiku u Zastupni\u010dkom domu federalnog Parlamenta Husein Ro\u0161i\u0107 tvrdi \nda bi “bez izgradnje novog zamjenskog bloka u TE Tuzla Bosna i \nHercegovina za nekoliko godina mogla biti primorana od izvoznika \npostati uvoznik elektri\u010dne energije”. On, tako\u0111er, smatra da je \ntuzlanska regija jedna od najzaga\u0111enijih u Evropi upravo zbog \nzastarjelih tehnologija te da \u0107e u novom bloku biti ugra\u0111ena \nnajsavremenija oprema i primijenjeni svi najstro\u017eiji ekolo\u0161ki standardi i\n energetske direktive Evropske unije.<\/p>\n\n\n\n
Protvinici “prljavih energija” tvrde da ni sa novim Blokom 7 u TE \nTuzla gra\u0111ani Tuzlanskog kantona ne\u0107e prodisati punim plu\u0107ima. Rudarima \noslonjenim na Termoelektranu i njihovoj djeci ne\u0107e bit osigurana \ndugoro\u010dna egzistencija zbog zadate energetske tranzicije ka “zelenoj \nenergiji”. Kredite \u0107e morati vra\u0107ati generacije koje se nisu pitale o \nfinansijkom zadu\u017eivanju. A Bosna i Hercegovina, kao potencijalna \u010dlanica\n Evropske unije, mogla bi ostati na za\u010delju rijetkih podru\u010dja na tlu \nEvrope, za koja se u Briselu tvrdi da im “debalkanizacija nikako ne ide \nod ruke”.<\/p>\n\n\n\n
Iako strate\u0161ki zagovara postepeno, ali neminovno odbacivanje uglja \nkao energenta za proizdovnju struje, Evropska energetska zajednica se ne\n protivi izgradnji Bloka 7 TE Tuzla, pod uslovom da se primijene svi \ndostupni tehnolo\u0161ki standardi u gradnji ovakvih energetskih objekata i \nda se ispo\u0161tuju evropska pravila. Direktor Sekretarijata Evropske \nenergetske zajednice Janez Kopa\u010d nedavno je izjavio da je ova \ninvesticija “sama po sebi dobra”, imaju\u0107i u vidu da bi se u narednih \ntridesetak godina, dakle do 2050. godine, ulo\u017eeno u nju moglo isplatiti.\n “Ovo je zadnje vrijeme kada se stara i ekolo\u0161ki neprihvatljiva \npostrojenja moraju zamijeniti novim, jer su zaga\u0111enja u njihovom \nokru\u017eenju nepodno\u0161ljiva.”<\/p>\n\n\n\n
Sekretarijatu Evropske eergetske zajednice ne smeta ni to \u0161to \u0107e \ngradnja biti finansirana kineskim kreditima. Ono na \u010demu se insistira iz\n sjedi\u0161ta ove zajednice sa sjedi\u0161tem u Be\u010du je po\u0161tovanje propisa \nEvropske unije o dr\u017eavnim subvencijama, koji su, kako se navodi u \npisanom dokumentu od 27. septembra pro\u0161le godie, ujedno i propisi Bosne i\n Hercegovine i moraju se po\u0161tovati. Ono \u0161to, po sudu Evropske energetske\n zajednice, ne miri\u0161e na dobro jeste to \u0161to kreditni ugovor o izgradnji \ntermobloka u TE Tuzla “ve\u017ee ruke” Federaciji Bosne i Hercegovine, jer je\n obavezuje na otplatu kredita u slu\u010daju da Elektroprivreda Bosne i \nHercegovine, kao investitor, to ne bude u mogu\u0107nosti. Vlada Federacije \nse, tako\u0111er, obavezala da \u0107e pokriti sve ostale “vezane tro\u0161kove”, iako \nova vrsta tro\u0161kova u ugovoru nije precizirana, niti se ugovorom odre\u0111uje\n koliki oni mogu iznositi u ukupnoj investiciji. Na ovakva \nupozorenja Novali\u0107 je uzvratio obrazlo\u017eenjem da “tamo neka Energetska \nzajednica ima pravo na sankcije, ali nema pravo ometati razvoj i \nprije\u010diti put ka energetskoj nezavisnosti Bosne i Hercegovine.”<\/p>\n\n\n\n
U novembru pro\u0161le godine sve nadle\u017ene evropske institucije podr\u017eale \nsu novu Dugoro\u010dnu strategiju Evropske unije za \u010distu Planetu, kojom se \nenergija i ekologija prvi put dovode u potpunu korelaciju. Ciljevi su \nvrlo ambiciozni, za balkanske pojmove mo\u017eda jo\u0161 uvijek i nezamislivi. Do\n kraja 2030. godine obnovljivi izvori energije trebali bi sudjelovati \ns najmanje 32 posto u ukupnoj proizvodnji struje u Evropskoj uniji. Do \n2050. godine cilj je potpuna dekarbonizacija svih izvora elektri\u010dne \nenergije, a to zna\u010di i izbacivanje uglja kao pogonskog goriva, ga\u0161enje \nsvih 250 evropskih termoelektrana u 42 evropske regije, prelazak na \nobnovljive izvore i proizvodnja takozvanih zelenih energija.<\/p>\n\n\n\n
Da bi uspjeh bio izvjestan, energetski najnaprednije \u010dlanice Evropske\n unije, poput skandinavskih zemalja (u Norve\u0161koj se \u010dak 98 posto potreba\n za elektri\u010dnom energijom ve\u0107 podmiruje iz obnovljivih izvora) – odavno \nod evropskih institucija tra\u017ee da se dosada\u0161nji pristupni kriteriji \n(polti\u010dki, ekonomski, pravni i institucionalni) neizostavno i \u0161to prije \nupotpune i ekolo\u0161ko-energetskim uslovima i vjerodstojno\u0161\u0107u potencijalnih\n \u010dlanica prema zajedni\u010dkim energetskim direktivama Evropske unije. \nRezultat takvih nastojanja je ve\u0107 vidljiv. Crna Gora i Srbija najbolje \nznaju koliko je ve\u0107 poo\u0161trena metodologija pristupnih pregovora u \nsektorima energetike (Poglavlje 15. – evropske pravne ste\u010devine), \n\u017eivotne sredine (Poglavlje 27.) i za\u0161tite ljudskog zdravlja (Poglavlje \n28.).<\/p>\n\n\n\n
Zbog trenutnog statusa Bosne i Hercegovine u procesu integracije \ns Evropskom unijom (status “potencijalnog kandidata”), tu \n“o\u0161trinu” pristupnih pregovora bh. vlasti i gra\u0111ani jo\u0161 uvijek ne \nosje\u0107aju na vlastitoj ko\u017ei, \u0161to vjerovatno i jeste klju\u010dni faktor \nsveprisutne le\u017eernosti prema energetsko-klimatskom pitanju, koje, uz \nop\u0107u sigurnost i borbu protiv terorizma, prerasta u najva\u017eniji dugoro\u010dni\n prioritet visokorazvijenih \u010dlanica Evropske unije. Iako strategija \npro\u0161irenja Evropske unije zadnjih mjeseci do\u017eivljava reafirmaciju kao \n“politika solidarnosti, uzajamnosti i progresa”, najnovija \nnjema\u010dko-francuska kriteorologija za prijem novih \u010dlanica, koja je \ninovirana po\u010detkom ove godine, ne podrazumijeva nikakve ustupke, ve\u0107 \nupravo umno\u017eavanje mehanizama provjere pripremljenosti potencijalnih \nkandidata za pristupanje Evropskoj uniji.<\/p>\n\n\n\n
Francuska i Njema\u010dka, kao glavni pokreta\u010di evropskog integralizma, \ndakle, nisu protiv pro\u0161irenja ako \u0107e se ono ubudu\u0107e temeljiti na \nunutra\u0161njoj apsorpcionoj sposobnosti Unije, efikasnosti njenih \ninstitucija i “bespogovornom ispunjavanja svih kriterija za \u010dlanstvo”. \nAko doista misle ozbiljno, institucije i politi\u010dki lideri u Bosni i \nHercegovini bi trebali znati ve\u0107 sada de\u0161ifrirati gornje poruke. Kasnije\n bi moglo biti prekasno.<\/p>\n\n\n\n
U Briselu se s uva\u017eavanjem gleda na \u010dinjenicu da je Bosna i \nHercegovina me\u0111u rijetkim zemljama tranzicije u svijetu koja, \nzahvaljuju\u0107i hidroelektranama (\u010dija je instalirana snaga oko 2.000 \nmegavata), \u010dak 42 posto ukupno proizvedene energije obezbje\u0111uje iz \nobnovljivih izvora. Po strukturi ukupne potro\u0161nje energije i dalje je, \nme\u0111utim, najzastupljeniji ugalj, sa 45,3 posto, te\u010dna goriva sa 21posto i\n drvna masa sa 20,5 posto. Hidroenergija, prirodni plin i uvozna \nelektri\u010dna energija sudjeluju sa 13,1 posto u ukupnoj potro\u0161nji. \nKori\u0161tenje vjetroenergije, sun\u010deve energije i biomase jo\u0161 uvijek je u \npovojima. Prema podacima Elektroprivrede Bosne i \nHercegovine, instalirani kapacitet malih hidroelektrana, vjetro, \nsolarnih i elektrana na biomasu je 112 megavata, dok je 91,23 megavata \ninstalirano u industrijskim elektranama.<\/p>\n\n\n\n
Sve kada se zbroji, Bosna i Hercegovina je po energetskim \npotencijalima div, po proizvedenim kilovatima “zelene energije” evropski\n patuljak. Desetak solarnih centrala, jedna vjetrenja\u010da, nekoliko \neksperimentalnih pogona za biomasu – bilans je s kojim bi ova \nzemlja, unato\u010d tolikim rijekama, sun\u010danim danima u godini i tolikom \nbiljnom otpadu, i u 21. stolje\u0107u \u017eivjeli uz svije\u0107u i petrolejku da nije\n prijeratnih termo i hidrocentrala, kojima je radni vijek odavno istekao\n ili je pri kraju. Kakogod se okrene, pregovori s Evropskom unijom su \njedina nada da \u0107e se u Bosni i Hercegvioni sjetiti da imaju rijeke, \nsun\u010danih dana u godini dva puta vi\u0161e nego Njema\u010dka i milione kubika \notpadnog drveta. Kako pregovori budu odmicali, toliko \u0107e se obru\u010d vi\u0161e \nstezati.<\/p>\n\n\n\n
I da ho\u0107e, povratka nema, jer je Bosna i Hercegovina dio Evropske \nenergetske zajednice sa sjedi\u0161tem u Be\u010du, a Energetska unija u Briselu \nje rampa kroz koju se prolazi do punopravnog \u010dlanstva u Evropskoj uniji.<\/p>\n\n\n\n
Izvor: Al Jazeera<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jedna vi\u0161egodi\u0161nja “jedna\u010dina s mnogo nepoznatih” je rije\u0161ena. Elektroprivredi Bosne i Hercegovine je odobreno kreditno zadu\u017eenje kod izvozno-uvozne banke Narodne Republike Kine s rokom otplate od 20 godina. Referentna kineska kompanija Gezhouba bi tako, zajedno s ameri\u010dkim i evropskim partnerima, formalno mogla po\u010deti gradnju zamjenskog Bloka 7 Termoelektrane Tuzla, koja je izgra\u0111ena prije 55 godina. Sa 715 megavata instalirane snage, […]<\/p>\n","protected":false},"author":59,"featured_media":1709,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[43,42],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1708","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bih","8":"category-ekonomija"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/1708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/users\/59"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/comments?post=1708"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/1708\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1710,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/1708\/revisions\/1710"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/media\/1709"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/media?parent=1708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/categories?post=1708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/tags?post=1708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}