Odmetnik od sultana i za\u0161titinik hajduka iz Srbije, Bosne, Bugarske i Rumunije, porijeklom Bosanac iz Tuzle, kontrovezna historijska li\u010dnost Osman Pazvan(t)oglu zaslu\u017ean je za pokretanje Prvog srpskog ustanka i stvaranje moderne srpske dr\u017eave, smatraju turski histori\u010dari.<\/p>\n
Profesor na Balkanskom istra\u017eiva\u010dkom institutu Trakya univerziteta u Edirneu Yuksel Ho\u0161 iznio je stav da bi “Srbi trebali u Beogradu da podignu spomenik Bosancu Osmanu Pazvantogluu” koji je, kako nagla\u0161ava, “osnovao srpsku dr\u017eavu\u201d.<\/p>\n
Pozivaju\u0107i se na historijske izvore, turski ekspert za pitanja Balkana, Yuksel Ho\u0161, ina\u010de porijeklom iz Jagodine, \u010dija je porodica 1878. odselila u Tursku, isti\u010de da je Pazvanoglu komandovao srpskim hajducima.<\/p>\n
\u201cVo\u0111a Prvog Srpskog ustanka Kara\u0111or\u0111e je bio Pazvanogluov \u010dovjek\u201d, isti\u010de Ho\u0161 i, kao osnovu za takav stav, navodi izvore i podsje\u0107a da je Pazvanoglu nakon \u0161to se brzo uzdigao u osmanskoj administraciji i postao starje\u0161ina janji\u010dara, nezadovoljan reformama krajem 18. i po\u010detkom 19. vijeka u Rumeliji ko\u010dio te reforme i digao ustanak protiv osmanske vlasti.<\/p>\n
\u201cPazvanoglu je u Rumeliji bio jedan od najve\u0107ih lokalnih zvani\u010dnika (ajana) koji je okupio hajduke i odmetnike. Nakon \u0161to je sklonio valiju i muhafiza \u2013 upravitelja i \u010duvara Beograda Had\u017ei Mustafu-pa\u0161u, slabi dr\u017eavna administracija, vlast ostaje u rukama pet-\u0161est dahija, odnosno hajduka i oni prelaze pod kontrolu janji\u010dara. Osmanlijska administracija je ovdje do\u017eivjela prvi udar\u201d, navodi Ho\u0161 i podvla\u010di da je Osman Pazvanoglu nakon toga u regiji pridobio ostale vo\u0111e janji\u010dara i dahije.<\/p>\n
Prema rije\u010dima turskog istra\u017eiva\u010da, oni koji su ubili Had\u017ei Mustafa-pa\u0161u u Beogradu su zapravo pristali da im komanduje Kara\u0111or\u0111e koji je bio podre\u0111en Pazvanogluu.<\/p>\n
\u201cKara\u0111or\u0111e postupa po nare\u0111enju Pazvantoglua, pobje\u0111uje vojsku ni\u0161kog valije Hafiz-pa\u0161e i Osmanlijska administracija je po drugi put dobila ozbiljan udarac. Nakon zauzimanja Beograda, objavljuje da \u0107e ratovati sve dok Srbija ne bude nezavisna. Pazvanoglu kasnije pristaje na pokornost sultanu ali 1807. umire od tuberkuloze. Kara\u0111or\u0111e od njega du\u017ee \u017eivi sve do stvaranje srpske dr\u017eave\u201d, konstatuje Ho\u0161.<\/p>\n
Prema pisanju srpskih histori\u010dara, nakon austrijsko-osmanskog rata, da bi sprije\u010dio masovno iseljavanje Srba u Banat i Srem, koji su bili pod austrijskom vla\u0161\u0107u, sultan Selim III, 1791. je protjerao zloglasne janji\u010dare i zabranio im povratak u Beogradski pa\u0161aluk. Na \u010delo Beogradskog pa\u0161aluka postavio je Had\u017ei Mustafa-pa\u0161u koji je od srpskog naroda dobio nadimak “srpska majka\u201c.<\/p>\n
Ali, zbog neo\u010dekivanih zapleta na Bliskom istoku, osam godina kasnije, janji\u010dari se vra\u0107aju u Beograd pod pritiskom vidinskog pa\u0161e Pazvanoglua koji se odmetnuo od sultana.<\/p>\n
Odmah po povratku, oni su ubili Had\u017ei Mustafa-pa\u0161u. Predvodili su ih \u010detvorica velikih dahija, Aganlija, Ku\u010duk Alija, Mula Jusuf i Mehmed-aga Fo\u010di\u0107, \u010diji su zulumi i “sje\u010da knezova\u201c bili neposredan povod za ustanak.<\/p>\n
Iako se u zvani\u010dnim ud\u017ebenicima i knjigama historije u Bosni i Hercegovini, pa ni Srbiji, Osman Pazvanoglu ne spominje kao zna\u010dajna li\u010dnost, ne poja\u0161njava njegova uloga u Prvom srpskom ustanku, niti veza sa srpskim hajducima, list \u201cBlic 2009. godine\u201d , u tekstu pod naslovom \u201cPesnik koji je ubio svoju voljenu\u201d, \u010diji je autor novinar Mom\u010dilo Petrovi\u0107, pi\u0161e da je \u201cPazvantoglu odmetnik od sultana kod kojeg je hajduk Veljko, kao najamnik u Vidinu, izu\u010dio ratovanje. Tri godine posle ustanka u Ora\u0161cu, po nalogu Kara\u0111or\u0111a, Veljko je podigao bunu ba\u0161 ovde, u Krivom Viru i Crnoj reci, kraju nazvanom po reci poznatijoj kao Crni Timok\u201d.<\/p>\n
Pazvanoglu je, stoji u turskim dokumentima, sprovodio, plja\u010dka\u0161ke pohode i otimao imovinu stanovni\u0161tvu u Vla\u0161koj, prema Bukure\u0161tu, od Dunava do Stare planine i od Beograda do Varne .<\/p>\n
Kontrolisao je veliku teritoriju, samostalno je vladao, kovao novac i uspostavljao diplomatske odnose sa dr\u017eavama u okru\u017eenju, bio vo\u0111a masonske lo\u017ee Vidina.<\/p>\n
Sa svojim dahijama, nezadovoljnim janji\u010darima i hajducima je 1793. godine poku\u0161ao da stavi i Beograd pod svoju kontrolu ali su ga, prvi put organizovani u posebnu srpsku narodnu vojsku u slu\u017ebi Osmanlijske dr\u017eave, u bici kod Kolara, porazili srpski vojnici.<\/p>\n
\u201cKako bi pridobio srpske nacionaliste, u periodu Francuske revolucije, poznato je da im je Pazvanoglu poslao na dar \u0161ubare i krzno. Rusija je u to vrijeme po\u010dela da podr\u017eava srpske pobunjenike. Visoku portu je to stavljalo u te\u017eak polo\u017eaj. Zaklju\u010duje se da je Pazvanoglu, koji je podr\u017eavao pobunjene Srbe protiv Osmanlijske dr\u017eave, podr\u017eavao strane sile kao \u0161to je bila Rusija\u201d, napisao je histori\u010dar Ali Yavuz sa Instituta za dru\u0161tvene nauke Afyon Kocatepe Univerziteta.<\/p>\n
Ali Yavuz je konstatovao da je Pazvantoglu, iako dovode\u0107i Osmanlijsku dr\u017eavu u te\u0161ku situaciju, u zadnjih pet godina od 1802. do 1807. godine \u010dasno slu\u017eio sultanu i nije pravio bune. U Vidinu (Bugarska) izgradio je d\u017eamiju, medresu i biblioteku koje su, za razliku od drugih turskih objekata, do danas sa\u010duvane u tom gradu. Na vrhu d\u017eamije koju je izgradio Pazvanoglu umjesto polumjeseca nalazi se okrenuto srce.<\/p>\n
Pazvantoglu je, prema turskim arhivama, iako se spominje da je Bosanac, zapravo, kako se pretpostavlja, porijeklom iz porodice Tatara koji su u vrijeme osvajanja Bugarske od strane Bajazita I (1389-1402) nastanili Vidin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Odmetnik od sultana i za\u0161titinik hajduka iz Srbije, Bosne, Bugarske i Rumunije, porijeklom Bosanac iz Tuzle, kontrovezna historijska li\u010dnost Osman Pazvan(t)oglu zaslu\u017ean je za pokretanje Prvog srpskog ustanka i stvaranje moderne srpske dr\u017eave, smatraju turski histori\u010dari. Profesor na Balkanskom istra\u017eiva\u010dkom institutu Trakya univerziteta u Edirneu Yuksel Ho\u0161 iznio je stav da bi “Srbi trebali u […]<\/p>\n","protected":false},"author":59,"featured_media":15624,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":{"0":"post-15623","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historija"},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/15623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/users\/59"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/comments?post=15623"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/15623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15625,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/posts\/15623\/revisions\/15625"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/media\/15624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/media?parent=15623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/categories?post=15623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvsensor.com\/api\/wp\/v2\/tags?post=15623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}